Wat niet mocht ...

Een overzicht van censuur, ernstige en minder ernstige gevallen van vrijheidsbeknotting in Nederland

Gevallen omtrent Het Huwelijk van Máxima en Willem-Alexander

Hoewel burgemeester Cohen van Amsterdam had belooft niet te tornen aan de vrijheid van meningsuiting zijn er naar schatting 22 mensen gearresteerd, de meesten louter op grond van het verkondigen van de 'verkeerde' mening. Er was enige aandacht in het nieuws voor de man die een verfbommetje naar de gouden koets gooide. In de kranten wordt hij de ene keer de 'verfgooier' en de andere keer de 'meelbommenwerper' genoemd, zelf noemt hij zich de 'de witte waterwerper'. Van allen die zijn gearresteerd heeft hij het langst in de gevangenis gezeten. Bovendien riskeert hij met met zijn actie een gevangenisstraf van 6 jaar wegens "belediging" en het "onbruikbaar maken van de gouden koets en het beschadigen van de uniformen van lakeien". Twee weken na het huwelijk was er uit solidariteit met de gearresteerden een ludieke demonstratie in de vorm van een feestelijk eerbetoon aan de 'verschrikkelijke meelbommenwerper' voor het paleis in Amsterdam.

Over het arresteren van mensen die voor hun afwijkende mening uitkomen, wordt in de kranten nauwelijks ophef gemaakt, slechts in een enkel commentaar worden er wat vraagtekens of pinnige opmerkingen geplaatst. Een van "onze verslaggevers" van de Volkskrant beweert zelfs op de maandag na het huwelijk "dat ingrijpen op de huwelijksdag niet nodig was", omdat het zo ontzettend rustig was. In het artikel daarboven met de veelzeggende kop "Zeventien arrestaties bij feest in Amsterdam" doet een collega van hem verslag van enkele van de diverse aanhoudingen door de politie. De lijst die hier volgt is overigens niet volledig, en we doen hierbij het verzoek aan de lezers deze aan te vullen.

1 februari 2002
Een dag voor het WA-M huwelijk wordt de Uruguayaanse fotograaf Daniel Rey Piuma door politie gearresteerd op grond van artikel 112: 'Belediging van de echtgenote of opvolger van de koning.' Hij deelde flyers uit en had een bord uitgestald met daarop foto's van verminkte lijken die tijdens de militaire dictatuur aanspoelden aan de Uruguayaanse kant van de grensrivier Rio de la Plata. De tekst op het bord luidde "Aan mv. Zorreguieta en aan de (domme) prins Willem Alexander. Dit is niet zomaar een mening. Deze doden wachten nog op gerechtigheid. Zij zijn de doden waaraan "pappa" Zorreguieta medeschuldig is. Ook al blijft hij ontkennen: Hij is medeplichtig aan genocide. Jullie leugenachtige ontkenning van het bestaan van deze doden (…) laat zien hoe bedorven en amoreel jullie zijn. Ik kots mijn walging in jullie gezichten. En ik wens jullie geen rust. Gerechtigheid zal geschieden." Vier rechercheurs hebben Re Piuma's huis doorzocht. Toen z´n vriendin terugkwam van een bezoek aan het politiebureau waar ze medicijnen voor de arrestant gebracht had, zaten de agenten al in hun woning. Ze beweerden sleutels en toestemming van Daniel gekregen te hebben. Ze hebben z´n laptop in beslag genomen, foto´s, zijn hele uit Uruguay, tijdens de dictatuur, meegesmokkelde archief, en de overgebleven voorraad folders.

2 februari 2002
Een lawaaidemonstratie tegen het koningshuwelijk in de Spuistraat in Amsterdam loopt vast op een blokkade van de Mobiele Eenheid. Twee mensen worden gearresteerd en afgevoerd. Tijdens de arrrestatie riep een van hen "Ik doe toch niks, ik doe toch niks".

2 februari 2002
De man die een verfbom naar de gouden koets gooit, wordt opgepakt door de politie. Hem wordt "belediging ten laste gelegd" en hij wordt beschuldigd van "het onbruikbaar maken van de Gouden Koets en het beschadigen van de uniformen van lakeien." Hij riskeert met zijn vergrijp een straf van 6 jaar, vier jaar voor "belediging van de vermoedelijke opvolger van de koningin en diens echtgenote" en nog eens twee jaar voor vernieling van de gouden koets. Volgens de man zelf, die zich 'de witte waterwerper' noemt, was "het zakje water […] niet gericht tegen de personen van WA en Máxima, doch op het instituut waar zij nu eenmaal in zitten. Het was dan ook een aanklacht tegen het omhulsel: de Gouden Koets. Het laat zien dat deze gouden pracht en praal bevlekt is."

2 februari 2002
Iemand wordt gearresteerd voor het werpen van een "in vloeistof gedrenkte" tampon naar de gouden koets.

2 februari 2002
Man wordt gearresteerd voor het roepen van "Leve de Republiek" en het werpen van een Volkskrant in de richting van het bruidspaar.

2 februari 2002
Een vrouw van zestig jaar wordt gearresteerd voor het dragen van een bord met de tekst "Liever een dwaze moeder dan een domme prins." Volgens advocaat M. Pestman van de 'verfgooier' bewijst dit dat burgemeester Cohen zijn belofte niet te tornen aan de vrijheid van meningsuiting, niet is nagekomen.

2 februari 2002
Een brouwer uit Zeewolde werd door de politie voor de keuze gesteld zijn bordje met de tekst "Alex en Maxima veel geluk in de Republiek Holland" in te leveren of gearresteerd te worden voor belediging.

2 februari 2002
Tijdens het huwelijk van Willem-Alexander is een man aangehouden met een goedgelijkende nepbom in zijn rugzak. Volgens bronnen bij de politie zou de bom bij plaatsing zeker enige paniek hebben veroorzaakt. Volgens de politie zou hij geprobeerd hebben een fles naar de gouden koets te gooien. Justitie gaat hem vervolgen voor belediging van de kroonprins en diens echtgenote en voor overtreding van de wet Wapens en munitie.

2 februari 2002
Voor het verdelen van de hier afgebeelde sticker tijdens Het Huwelijk, waarop Willem-Alexander en Máxima met een hakenkruisband om hun bovenarm te zien zijn, zijn 2 mensen opgepakt. Na korte hechtenis zijn ze het land uitgezet als ongewenste vreemdelingen.

16 februari 2002
Als een feestelijk eerbetoon aan de 'verschrikkelijke meelbommenwerper' wordt voor het Paleis in Amsterdam actie gevoerd tegen de buitenproportionele straf die hem boven het hoofd hangt. Passanten kunnen onder meer in meel gedoopte tennisballen gooien naar een portret van de prins waar op de plaats van zijn mond een groot gat gaapt. Ook andere arrestanten worden gehuldigd. De politie is snel ter plaatse met twee volle politiebusjes. 'Buurtregisseur' Van Engelanden twijfelt over ingrijpen aangezien het om een ludieke actie gaat. Als iemand opmerkt dat dat op de huwelijksdag ook het geval was, zegt hij: "maar toen keek de hele wereld mee".

Deel 2, Andere gevallen

Januari / februari 2002
Volgens Peter Nieuwendijk die in het gemeentemuseum van Deventer een cartoon-tentoonstelling heeft georganiseerd met de titel 'Deventer koek en Turkse koffie' wordt de expositie geboycot door de Turkse gemeenschap. Het begon allemaal met de afzegging van de Turkse consul voor de opening van de expositie. Volgens Nieuwendijk wilde "de consul er niets mee te maken hebben nadat hij een aantal cartoons had gezien". Met name "een tekening waarop een Turk zijn gebed richt tot de Euro" zou slecht zijn gevallen. Volgens de consul is er in dit land "vrijheid van meningsuiting" en is er geen sprake van een boycot. Meer wil hij er niet over zeggen. Anjo de Bont van de plaatselijke VVV, medeorganisator van de tentoonstelling, beweert ook dat er geen sprake is van een boycot. Desalniettemin blijft het stil in het gemeentemuseum. Peter Nieuwendijk houdt vol dat er wel sprake is van een boycot: "ik heb het zelf gehoord van Turkse cartoonisten die bij het project betrokken waren." Hij voegt eraan toe dat hij "op verzoek van de VVV zijn mond heeft gehouden", maar dat hij het "nu zat is."

2 februari 2002
Voetbalanalist Hans Kraay moet zijn werk bij Studio Sport stoppen omdat hij zich kandidaat stelde voor Leefbaar Nederland. In de daarop volgende commotie liet hij zich weer van de kieslijst van LN schrappen. Voor de Volkskrant is het "evident dat de NOS om principiële redenen niet kan toestaan dat een lid van de politieke redactie politiek kleur bekent. Als niet-verzuilde omroep moet de NOS elke schijn van subjectiviteit en belangenverstrengeling vermijden. Maar het is de vraag of de neutraliteit ook in gevaar komt wanneer een sportcommentator zich in de politiek begeeft. Het antwoord is niet per sé bevestigend, maar in het geval Kraay wel. Als analist geeft hij niet alleen commentaar op gebeurtenissen als een passje op links of een doelpunt in de uiterste hoek. Hij pleegt ook opinies te ventileren over andere facetten van het fenomeen voetbal en dan kan er een raakvlak zijn met zaken van openbaar bestuur en politiek."

5 februari 2002
Twee Eindhovense priesters, B. van Oudheusden en C. Rutz, weigeren uit gewetensbezwaren iemand te begraven die was gestorven na euthanasie. De RK kerk wijst immers euthanasie onder alle omstandigheden af. De familie Timmermans is naar een kerk met een ruimdenkender pastoor uitgeweken. Mevrouw en meneer Timmermans waren vele jaren zeer actief in de Heilig-Hartparochie. Door haar zware, slopende spierziekte kwam daar een eind aan. Vorig jaar kwam de parochie in handen van twee priesters, die lid zijn van een behoudende, met Mariaverschijningen dwepende beweging in Maastricht: de Kommel. De familie Timmermans was het ontgaan dat hun oude parochie zo van kleur was verschoten. Omdat de nieuwe pastores nog nooit bij de doodzieke moeder op bezoek waren geweest werd de kapelaan uitgenodigd. Zo kon hij 'ons moeder', die lichamelijk óp, maar geestelijk bij de tijd was, nog even spreken vóór het geplande moment, luttele dagen later. De jonge geestelijke Caspar Maria Rutz reageerde geschokt: aan zoiets kon hij absoluut niet meewerken. Mevrouw moest maar liever een voorbeeld nemen aan Jezus, díe wist pas wat lijden was.

9 februari 2002
Een illustratie van cartoonist Ruben Oppenheimer wordt door opdrachtgever Dagblad de Limburger geweigerd. Het betrof een prent van Pim Fortuyn als Mussolini, met de tekst "woensdag 15 mei gehaktdag". In het betreffende verhaal over het slagersbedrijf werd uitgelegd dat deze reclameslogan gretig was opgenomen in het Haags jargon, ter aanduiding van de derde woensdag in mei: de dag waarop de regering haar financiële jaarverslag presenteert aan het parlement. De adjunct-hoofdredacteur, Bart Brouwer, vond het geen passende illustratie bij "woensdag gehaktdag".

9 februari 2002
Lijsttrekker van Leefbaar Nederland, Pim Fortuyn, wordt na een interview in de Volkskrant uit de partij gezet. In het interview doet hij uitspraken over het afschaffen van artikel 1 van de grondwet, omdat het hem zou belemmeren discriminerende uitlatingen te doen. Hij beroept zich daarbij op Voltaire: "Ik kan uw mening nog zo abject vinden, maar ik zal uw recht verdedigen om die te uiten." Vanuit Leefbaar Nederland wordt gesuggereerd dat het een opzetje van de PvdA is. Later als Fortuyn zijn eigen kieslijst heeft samengesteld, wordt door anderen gesuggereerd dat het een opzetje van Leefbaar Nederland is.

13 februari 2002
De politie gaf een van de posterplakkers van de SP een bekeuring op grond van de Algemene Plaatselijke Verordening (APV), die het mensen verbiedt 'zich tussen zonsonder- en zonsopgang op de weg te bevinden met aanplakbiljet, plakmiddel, plakgereedschap, teer, krijt, kalk of een kleur- of verfstof'. Toen de plakker vertelde waar hij mee bezig was, verscheurden de agenten het proces-verbaal omdat ze in verkiezingstijd wel een uitzondering wilden maken. In een brief aan burgemeester Job Cohen vraagt de SP-fractie 'een vergoeding voor de lijm die door de dienstdoende agenten is weggegooid. Het betreft twee pakjes Perfax van de allerbeste kwaliteit'.

15 februari 2002
De Turkse televisiezender TRT International zal in grote delen van het land van de kabel verdwijnen na een conflict met de kabelmaatschappij Essent. Volgens Essent weigert de tv-zender auteursrechten af te dragen voor de muziek die op TRT valt te beluisteren.

19 februari 2002
Het Brabantse SP-Statenlid Ren Roovers moet voor de rechter verschijnen omdat hij vorig jaar juni geheime provinciestukken aan de pers gaf over de privatisering van het busbedrijf BBA. Commissaris van de koningin Houben deed aangifte bij het openbaar ministerie. Roovers, die een jaar gevangenisstraf kan krijgen of 11 344 euro boete, ziet desondanks reikhalzend naar de rechtszaakzaak uit. Hij wil aan de kaak stellen dat er in een openbare commissievergadering geheime stukken besproken zouden moeten worden. Hij hoopt dat de rechter zich hierover op basis van de wet openbaarheid van bestuur uitspreekt en duidelijkheid schept over de positie van een volksvertegenwoordiger. "Van collega-Statenleden heb ik bakken met modder over me heen gekregen. Ik was een gevaar voor de democratie", zegt Roover, "Nu hoor ik van hen helemaal niets meer."

Terug