René ter Steege van het Paroolschrijft een beetje geschiedenis
René ter Steege schreef in het Parool van 3 november 2001 een vrij
lang en voornamelijk warrig artikel onder de kop 'Nederlagen louterden radikalinski.'
De radikalinski is Daniel Ortega, tussen 1979 en 1990 aan de macht in Nicaragua,
en aanleiding voor het artikel zijn de naderende verkiezingen in Nicaragua
waarbij het volk uiteindelijk voor tegenkandidaat Enrique Bolaños zou
kiezen.
door Patrick Pubben
Ter Steege schetst de geschiedenis van Ortega, verklaart zijn roze shirtkleur, schrijft dat Ortega en zijn vrouw nogal wat kinderen hebben, 'ook uit eerdere verbintenissen en geadopteerd' en heeft in ruim 1200 woorden toch niets gezegd over de recente politieke geschiedenis van Nicaragua. Dictator Somoza stond aan het hoofd van een 'wreed en corrupt regime' dat gold als 'Amerika's toezichthouder op Nicaragua'. Ortega leidde na allerlei avonturen de revolutie en bracht Somoza in 1979 ten val. Na een desastreus beleid, tegengewerkt door de Contra's en ook zelf in 'alle denkbare vallen' trappend, verloor hij in 1990 de verkiezingen van de rechtse kandidate Violeta Chamorro, tot grote verbazing van zijn aanhangers in het buitenland die de 'sandinistische propaganda hadden geloofd over "het volk" dat "de revolutie" steunde.' In 1996 verloor hij opnieuw en dit jaar stelde hij zich weer kandidaat.
Het leest allemaal als een tragisch jongensboek en op details over kleding en kinderen na blijft het uiterst oppervlakkig: de revolutie ging ten onder aan de revolutie, de rol die de VS bij de verkiezingen en tijdens Ortega's bestuur hadden, wordt weliswaar genoemd - 'toch werken de Amerikanen hem, opnieuw, hard tegen' - maar speelt uiteindelijk geen rol en inmiddels mag duidelijk zijn dat het volk Ortega niet wil noch wilde. Dat een en ander misschien te maken heeft met het leed en de traumatische ervaringen die dit volk had doorgemaakt in een periode van schandalige terreur door Contra's en VS, waarvoor de VS in 1986 door het Internationale Gerechtshof werden veroordeeld en waarvoor ook huidig 'presidentieel adviseur Elliott Abrams' persoonlijk werd veroordeeld, is een aspect waar echt wel wat dieper op in mag worden gegaan.
En gelukkig zijn er ook minder oppervlakkige journalisten die dit doen, die hun historische verantwoordelijkheden serieus nemen en die werkelijk proberen de onderste steen boven te krijgen. John Pilger bijvoorbeeld, een Australische oorlogscorrespondent, filmmaker en toneelschrijver. Hij was twee keer 'Journalist van het jaar' in Groot-Brittannië voor zijn werk in Vietnam en Cambodja. Verder won hij talrijke belangrijke internationale prijzen op gebied van de journalistiek, ook in de Verenigde Staten.
Het schetst dan ook grote verbazing dat René ter Steege deze vermaarde
journalist in het Parool van 24-11-2001 bestempelt als een 'tot in zijn tenen
anti-Amerikaanse journalist …[die] grossiert in samenzwerings-theorieën,
met de VS in de schurkenrol.' Ter Steege draagt hiervoor geen bewijzen aan,
of het zou moeten zijn dat Pilger op de 'zwarte lijst' staat van het boulevardblad
The Sun, wat echter eerder als compliment kan worden gezien. En dan natuurlijk
de term anti-Amerikaans. Deze is een overblijfsel uit het totalitaire gedachtengoed
van de jaren dertig. Alles wat 'anti-Duits' was, kon destijds zonder meer
worden uitgeroeid. Ook de 'vijanden van het socialisme' in de Sovjet-Unie
werden na de beruchte showprocessen waarbij de beklaagden allerlei insinuaties
en scheldpartijen naar het hoofd geslingerd kregen, veelal geëxecuteerd.
Dat na de Tweede Wereldoorlog in de VS zoiets werd opgericht als het House
of Un-American Activities, dat jacht maakte op staatsvijanden van het kapitalisme,
communisten en oproerkraaiers, is iets waar maar weinig Amerikanen hedentendage
met trots op terugblikken.
Iemand met enig besef van wat al deze staatsparanoïa en terreur aan ellende
teweeg heeft gebracht, zou dergelijke termen voorgoed vermijden. Ter Steege
is echter niet de enige die 'anti-Amerikaans' tegenwoordig nog steeds gebruikt
als een denigrerend synoniem voor kritisch, in feite bedoeld om de kritiek
de wind uit de zeilen te nemen. 'Anti-Amerikaans' hoef je niet serieus te
nemen en hoor je vaak wanneer de argumenten tegen een stelling opraken of
niet voorhanden zijn. Kritische artikelen of opmerkingen worden op die manier
meteen in een hokje geplaatst. Zodra kritisch verandert in anti-Amerikaans,
houdt de discussie op. Ter Steege levert hieraan een mooie bijdrage.