Golf mediahaat overspoelt oorlogstegenstanders in Amsterdam

Door Kees Stad

Extra! 19 oktober 2001. De minachting voor diegenen die de oppositie in Nederland kiezen was zelden zo groot als in de afgelopen maand. De journalistiek in Nederland lijkt eenvormig gekozen te hebben voor verkettering van eenieder die vraagtekens plaatst bij de oorlogsvoorbereidingen als reactie op de aanslagen in de VS.

De haatdragende berichtgeving over de manifestatie van 30 september begon al in de aanloop er naar toe die zeer veel (voornamelijk negatieve) aandacht kreeg. Politici als Max van den Berg en regeringsleden toonden op radio, tv en papier hun afkeer jegens degenen die zich opwierpen voor de eis om bij de onvermijdelijke reactie van de VS in ieder geval te pogen zoveel mogelijk onschuldige burgers te sparen. In het tv-programma Barend en Van Dorp mocht een schrijver zich te buiten gaan aan de manifestanten, waarna de presentatoren het programma afsloten met de conclusie "u hoort het, niet heengaan dus, naar die manifestatie". Toch doken in de kranten artikelen op met overzichten van langzaam ontspruitende 'vredesactiviteiten' in de VS en in Nederland.

De verslagen van de manifestatie zelf dropen, vooral in de landelijke kranten, van de minachting. Opmerkelijk was dat de Telegraaf ongeveer als enige een tamelijk neutraal verslag deed, waarin de motivatie van de manifestatie uit de doeken werd gedaan. Ook de regionale kranten, zoals die van de GPD, berichtten vrij neutraal. Echt giftig waren Trouw, Parool en Volkskrant. Klachten bij de ombudsman van de Volkskrant over het verslag van Michiel Kruijt in de krant van de maandag na de manifestatie leverden een soort berisping van de journalist op, die veel te ver zou zijn gegaan in het geven van zijn eigen mening. Zijn stuk zou inderdaad een pronkstuk vormen in het museum van propaganda. Na eerst geschreven te hebben dat de manifestatie door '150 splintergroepen' werd georganiseerd (waarvan 'een groot deel bestaat uit broodbetogers') wordt vervolgens een plaatje geschetst van een verzameling randdebielen.

In de Trouw de gebruikelijke foto van de punk met hanenkam met als kop "ouderwets boos op dom Amerika". Het stuk was navenant. Ook werd geconstateerd dat de demonstratie (de betogers spraken liever van een 'manifestatie') "opvallend 'wit" zou zijn geweest (zo zou een Nederlandse man zich Arabisch gekleed hebben, en zwaaide een Nederlands meisje met de Palestijnse vlag, volgens de krant dan). Op het eind wordt een vrouw geciteerd die verklaart blij met de aanslagen te zijn en hoopt dat "de domme Amerikanen eindelijk wakker worden geschud".

Ook het Parool bericht volgens dit stramien. De kop: "Tegen oorlog en voor vegetarisch eten" (onder het motto: dat zijn die mensen die altijd overal tegen zijn). Het stuk begint met de beschrijving van een vrouw die een vlag met Che Guevara laat wapperen, maar niet weet waarom: "Maar hij heeft wel iets met vrede te maken", zegt ze. Wat volgt, is de gebruikelijke opsomming van het vreemde zooitje dat met de meest bizarre thema's bezig is en geen flauw idee heeft wat er aan de hand is.

NRC was, als gebruikelijk, iets rustiger en geeft een redelijk beeld van de veelkleurige menigte op de manifestatie. Maar ook hier weer de suggestie dat niemand weet waar hij nu tegen is, of dat iedereen weer tegen wat anders is. En in de NRC (zoals in alle andere kranten speelt de manifestatie ook een rol in allerlei columns en op andere dan de nieuwspagina's) neemt columnist Frits Abrahams de rol op zich die in de andere drie kranten de nieuwsverslaggever al speelde: hij beweert dat de manifestanten "iedere militaire reactie afwezen" en vindt in de opmerkingen van de aanwezige uitgever Wouter van Oorschot met betrekking tot verantwoord gebruik van geweld "een van de weinige subtiliteiten van de dag".

Geen krant die opmerkt dat het toch wel tekenend is dat er 6000 mensen op komen dagen en dat de manifestatie binnen een week georganiseerd was. Dat er een zeer gemêleerd gezelschap op de Dam stond, ook wat huidskleur betreft, en dat onder de toespraken een grote hoeveelheid indrukwekkende en zinnige bijdragen te horen was. Terwijl geen enkele grote politieke partij zich er achter had gesteld.

Tot de hoogtepunten van suggestief tv-verslaggeven behoorde overigens een item op het NOS-journaal van de eerste vredesdemonstratie in New York. In plaats van een verslag van de demonstratie zelf te geven, werd een politie-agent ondervraagd die in de buurt van de demonstratie dienst moest doen. Of hij het niet verschrikkelijk vond dat hij zo'n demonstratie moest dulden terwijl hij uitkeek op de ruines van de WTC-gebouwen, was de vraag. "Ja, best moeilijk, maar ik moet gewoon mijn werk doen," was het redelijk rustige antwoord. De tv-ploeg vond dat echter niet duidelijk genoeg en herhaalde iets in de trant van "Ja, maar je handen moeten toch wel jeuken als je dat tuig ziet...?!" En dat prime time, op het meest bekeken journaal van de Nederlandse tv.





"Wees getuige van de oneindige rechtvaardigheid van de nieuwe eeuw: burgers die een hongerdood sterven terwijl ze wachten op een gewelddadige dood."

Arundhati Roy

Terug